Geçmişten Öğrendiklerimiz, Gelecekte Kurduklarımız

Çocukken öğrendiğimiz bazı duygular vardır; bize kimse oturup onları öğretmez. Bazen bir bakıştan, bazen söylenmeyen bir cümleden, bazen evin içindeki sessizlikten, bazen de yükselen seslerden öğreniriz. Çocuk zihni, yaşadığı dünyayı anlamlandırırken karşılaştığı her şeyi bir çeşit hayat bilgisine dönüştürür. Sevginin nasıl gösterildiğini, kabul edilmenin ne anlama geldiğini, insanların birbirine nasıl davrandığını ve bir evin nasıl hissettirmesi gerektiğini çoğu zaman ilk olarak orada öğrenir. Eğer çocukluğunuzda sevginin, olduğunuz hâlinizle değil de bazı davranışlarınızın karşılığında verildiğini hissettiyseniz; uslu olduğunuzda, sesinizi çıkarmadığınızda, kendi isteklerinizden vazgeçtiğinizde daha çok kabul gördüyseniz, içinizde sessiz bir düşünce büyümüş olabilir: "Böyle davranırsam sevilirim." Çocukken yalnızca sevgiyi kaybetmemek için geliştirdiğiniz bu düşünce, yıllar sonra bambaşka bir biçimde karşınıza çıkabilir. İnsanları memnun etmeye çalışırken, hayır demekte zorlanırken, kendi ihtiyaçlarınızı geri plana atarken ya da birinin sevgisini kaybetme ihtimali karşısında kendinizden vazgeçerken, aslında geçmişte öğrenilmiş bir duygunun izini taşıyor olabilirsiniz. Benzer şekilde, çocukluğunuzda evin içinde sürekli tartışmaların, yüksek seslerin ve gerginliğin olduğu bir ortam varsa, zihniniz zamanla bu atmosferi tanıdık bir hâle getirebilir. İnsan zihni her zaman huzurlu olanı değil, tanıdığı olanı daha kolay ayırt eder. Bu nedenle bazen sakinlik yabancı, huzur ise alışılmadık gelebilir. İnsan, çocukken neyin doğru neyin yanlış olduğunu tartacak yaşta değildir. Yaşadığı dünyayı yalnızca olduğu hâliyle kabul eder. Bu yüzden bugün ilişkilerinizde sizi şaşırtan bazı davranışların kökünde, çocukken öğrendiğiniz bir duygu olabilir. Belki sevilmek için sürekli bir şeyler yapmanız gerektiğini düşündüğünüz. Belki insanların sizi gerçekten sevip sevmediğini, onların size verdiği ilgiden sürekli ölçmeye başladığınız. Belki birinin size kızması, sizi artık sevmediği anlamına geliyormuş gibi hissettirdi. Belki de kendi sınırlarınızı korumak yerine, ilişkilerin devam etmesi için kendinizden vazgeçmeyi öğrendiğiniz. Fakat çocukken öğrendiğiniz her şey, hayatınızın geri kalanında taşımak zorunda olduğunuz bir gerçek değildir. İnsan büyüdükçe yalnızca yaşı ilerlemez; kendisini tanıma ve geçmişte öğrendiklerini yeniden anlamlandırma imkânı da büyür. Bir zamanlar sevgi sandığınız şeyin aslında onaylanma ihtiyacı olduğunu fark edebilirsiniz. Sürekli başkalarını memnun etmeye çalışmanızın "iyi kalpli olmak"tan çok, kabul edilme arzusuyla ilişkili olduğunu görebilirsiniz. Sessiz kalmanın her zaman huzur olmadığını, sınır koymanın sevgisizlik anlamına gelmediğini, bir insanın sizi sevmesi için kendinizden eksiltmenize gerek olmadığını zamanla öğrenebilirsiniz. İşte insanın hayatındaki en güzel değişimlerden biri burada başlar. Geçmişi değiştiremezsiniz; fakat geçmişin size öğrettiklerini yeniden değerlendirebilirsiniz. Çocukken kurduğunuz cümleleri bugün yeniden yazabilirsiniz. "Beni severlerse değerliyim" yerine, "Ben zaten değerliyim." "Hayır dersem kaybederim" yerine, "Sınırlarım da benim bir parçam." "İnsanları memnun edersem güvendeyim" yerine, "Kendim olarak da sevilebilir ve kabul edilebilirim." Çünkü yetişkinlik biraz da budur: Çocukken anlam veremediğiniz duygulara, bugün başka bir gözle bakabilmek. Ve belki hayatınızın bir döneminde içinizde oluşmuş o küçük korkuların üzerine sevgiyle eğilip, onlara artık başka bir hayatın mümkün olduğunu gösterebilmek. Büyüdüğünüz ev sizin seçiminiz değildi. Orada öğrendiğiniz duygular da çoğu zaman bilinçli tercihleriniz değildi. Fakat bugün kuracağınız ilişkilerde, oluşturacağınız yuvada ve sevdiklerinize bırakacağınız duygusal mirasta söz sahibi olan sizsiniz. Geçmiş, hayatınızın ilk bölümünü yazmış olabilir; fakat bütün kitabı onun yazması gerekmez. Belki de yetişkinliğin en güzel tarafı budur. İnsanın bir gün dönüp kendi iç dünyasına bakabilmesi ve "Ben böyle öğrenmiş olabilirim ama artık böyle yaşamak zorunda değilim." diyebilmesi… Çünkü öğrendiğimiz her duygu değişmez değildir. Sevginin koşulsuz hâlini öğrenmek mümkündür. Huzurun gürültüsüz hâline alışmak mümkündür. Kendi sınırlarını korurken de sevilebileceğini keşfetmek mümkündür. Ve bir gün kurduğunuz evde, geçmişten taşıdığınız bazı duyguların yerine bambaşka duyguların filizlendiğini görebilirsiniz. Daha sakin bir sevgi… Daha güvenli bir yakınlık… Daha açık bir iletişim… Daha az korku, daha çok anlayış… Belki de geçmişten bize kalan en değerli ders, geçmişi olduğu gibi tekrar etmek değil; onu fark edip başka türlü bir hayatın mümkün olduğunu görebilmektir. Çünkü büyüdüğünüz ev sizin hikâyenizin başlangıcı olabilir. Ama sonu olmak zorunda değildir. Kendi evinizi, kendi sevgi dilinizi ve kendi huzurunuzu kurmaya başladığınızda, geçmişin size bıraktığı mirasın içinden bile yepyeni bir hayat çıkarabilirsiniz.